Chương trình được triển khai nhằm góp phần thực hiện các quy định của pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá trong lĩnh vực du lịch, đồng thời khuyến khích các cơ sở lưu trú xây dựng môi trường an toàn, văn minh và thân thiện với sức khỏe cộng đồng. Với đặc thù là nơi du khách nghỉ ngơi, sử dụng dịch vụ và người lao động làm việc thường xuyên, môi trường lưu trú cũng góp phần định hình chất lượng dịch vụ và trải nghiệm của du khách.

Tại lễ phát động, Tổng Biên tập Báo Văn hóa Nguyễn Anh Vũ, Trưởng Ban Tổ chức cho biết, ở lần thứ II, chương trình sẽ chú trọng hơn đến chất lượng và tính thực chất của quá trình đánh giá. Theo đó, những cơ sở được lựa chọn không chỉ cần đáp ứng các tiêu chí trên hồ sơ, mà phải thể hiện được việc tổ chức thực hiện và duy trì môi trường không thuốc lá trong hoạt động thực tế. Những mô hình, giải pháp phù hợp cũng sẽ được giới thiệu, chia sẻ để các cơ sở lưu trú khác tham khảo và áp dụng.

Tiếp nối một chương trình đánh giá trên phạm vi toàn quốc

Bảng xếp hạng “Khách sạn tiêu biểu không thuốc lá” được tổ chức lần đầu vào năm 2025 trên phạm vi toàn quốc. Chương trình khi đó tiếp nhận 51 hồ sơ từ 18 tỉnh, thành phố và lựa chọn 44 khách sạn đáp ứng các tiêu chí để vinh danh.

Từ kết quả bước đầu này, chương trình lần thứ II tiếp tục được triển khai trong năm 2026, nhưng không đặt nặng việc gia tăng số lượng khách sạn được công nhận. Trọng tâm được chuyển vào chất lượng đánh giá, tính minh bạch và khả năng kiểm chứng của các tiêu chí, qua đó bảo đảm danh hiệu phản ánh đúng những cơ sở thực sự duy trì tốt môi trường không thuốc lá.

Theo ông Nguyễn Anh Vũ, danh hiệu chỉ có ý nghĩa khi được xây dựng trên những tiêu chí rõ ràng và một quy trình đánh giá nghiêm túc. Vì vậy, chương trình năm nay sẽ tăng cường việc xem xét các giải pháp được thực hiện trong thực tế vận hành, thay vì chỉ dựa trên những quy định hay cam kết của khách sạn.

Cách tiếp cận này cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với các cơ sở tham gia. Môi trường không thuốc lá không chỉ được thể hiện qua biển báo hay nội quy, mà cần trở thành một phần trong cách khách sạn tổ chức hoạt động, từ việc hướng dẫn khách, đào tạo nhân viên đến duy trì các điều kiện đã cam kết.

Với Novotel Hanoi Thai Ha, một trong những khách sạn được vinh danh tại lần đầu tiên, giá trị của sự ghi nhận cũng nằm ở những thay đổi được duy trì phía sau tấm chứng nhận. Theo ông Phạm Minh Quân, Trưởng phòng Marketing và Truyền thông kiêm nhiệm khách sạn, đó là việc nâng cao nhận thức của đội ngũ nhân viên, tạo không gian nghỉ dưỡng để khách hàng cảm thấy an tâm, thoải mái hơn và củng cố hình ảnh thương hiệu hiện đại, văn minh, thân thiện, có trách nhiệm với sức khỏe cộng đồng.

Với Novotel Hanoi Thai Ha, đây cũng là một phần trong định hướng phát triển bền vững. Bởi bền vững không chỉ là tiết kiệm năng lượng, giảm rác thải hay sử dụng hiệu quả tài nguyên, mà còn là tạo ra một môi trường tốt hơn cho con người. Một khách sạn không thuốc lá vì thế không chỉ mang lại trải nghiệm lưu trú an tâm hơn, mà còn là một phần của hành trình phát triển du lịch có trách nhiệm.

Từ một bảng xếp hạng đến một chuẩn mực

Việc xây dựng môi trường không thuốc lá tại các cơ sở lưu trú không chỉ xuất phát từ yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ, mà trước hết là trách nhiệm thực hiện các quy định của pháp luật về phòng, chống tác hại của thuốc lá.

Theo đại diện Quỹ Phòng bệnh, Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá quy định khách sạn, cơ sở lưu trú du lịch là những địa điểm cấm hút thuốc lá trong nhà nhưng được phép bố trí khu vực dành riêng cho người hút thuốc. Khu vực này phải bảo đảm các điều kiện về phòng và hệ thống thông khí tách biệt, có dụng cụ chứa tàn thuốc, biển báo và thiết bị phòng cháy, chữa cháy. Luật cũng khuyến khích người đứng đầu khách sạn, cơ sở lưu trú thực hiện không hút thuốc lá hoàn toàn trong nhà.

Yêu cầu này càng đáng lưu ý khi khói thuốc thụ động vẫn hiện diện tại các cơ sở dịch vụ. Theo kết quả Điều tra tình hình sử dụng thuốc lá – PGATS 2024 được Quỹ Phòng bệnh dẫn lại, tỷ lệ phơi nhiễm với khói thuốc thụ động tại khách sạn năm 2024 đã giảm 14,6% so với năm 2020. Tuy nhiên, khách sạn và nhà hàng vẫn nằm trong nhóm những địa điểm có tỷ lệ phơi nhiễm cao hơn so với các địa điểm cấm hút thuốc khác.

Trong bối cảnh đó, xây dựng môi trường du lịch không khói thuốc không chỉ góp phần bảo vệ sức khỏe của du khách và người lao động, mà còn tạo ra không gian nghỉ ngơi trong lành, cải thiện môi trường làm việc và thể hiện trách nhiệm của cơ sở kinh doanh đối với cộng đồng.

Không thuốc lá: Từ quy định đến thực tế

Từ yêu cầu đó, Bảng xếp hạng “Khách sạn tiêu biểu không thuốc lá” lần thứ II năm 2026 được xây dựng theo hướng chú trọng thực chất, thay vì chỉ xem xét việc khách sạn có ban hành quy định nội bộ hay không.

Bộ tiêu chí gồm 80 điểm chính và 20 điểm thưởng, tập trung vào việc tuân thủ quy định pháp luật, tổ chức thực hiện tại cơ sở, hệ thống biển báo và thông tin dành cho khách, việc bố trí khu vực hút thuốc, đào tạo và hướng dẫn nhân viên; đồng thời xem xét việc không kinh doanh, quảng cáo, khuyến mại, tiếp thị và tài trợ thuốc lá theo quy định.

Các khách sạn tham gia sẽ tự đánh giá, cung cấp hồ sơ, tài liệu và bằng chứng liên quan. Trên cơ sở đó, Ban Tổ chức và Ban Giám khảo tiến hành xem xét, đánh giá và có thể kiểm tra, xác minh thực tế trong quá trình thực hiện. Cách làm này nhằm bảo đảm kết quả phản ánh đúng điều kiện vận hành tại từng cơ sở, thay vì chỉ dựa trên những cam kết trên giấy.

Đây cũng là điểm được Ban Tổ chức đặc biệt nhấn mạnh trong mùa thứ II: danh hiệu phải đi cùng với khả năng duy trì. Bởi một môi trường không thuốc lá chỉ thực sự có ý nghĩa khi được thực hiện thường xuyên, từ cách nhân viên hướng dẫn khách, hệ thống biển báo đến việc kiểm soát các hoạt động liên quan đến thuốc lá trong khách sạn.

Không dừng lại ở một danh hiệu

Theo Ban Tổ chức, trách nhiệm của khách sạn không kết thúc khi kết quả bảng xếp hạng được công bố. Các cơ sở được công nhận năm 2026 phải tiếp tục duy trì môi trường không thuốc lá trong thời gian ít nhất một năm và thực hiện đầy đủ những tiêu chí đã cam kết.

Thực tế từ mùa đầu tiên cho thấy yêu cầu này hoàn toàn có cơ sở. Đầu tháng 8/2026, Ban Tổ chức đã tổ chức đoàn kiểm tra tại 10 khách sạn ở TP.HCM từng được vinh danh năm 2025. Kết quả cho thấy các khách sạn được kiểm tra vẫn duy trì các tiêu chí và môi trường không thuốc lá.

Hoạt động hậu kiểm vì thế không chỉ nhằm kiểm chứng kết quả, mà còn tạo thêm động lực để các khách sạn duy trì những thay đổi đã thực hiện. Trường hợp phát hiện thông tin không chính xác hoặc cơ sở không bảo đảm các yêu cầu đã cam kết, kết quả có thể được xem xét lại, kể cả hủy kết quả hoặc thu hồi danh hiệu.

Từ một bảng xếp hạng, chương trình đang hướng tới một mục tiêu rộng hơn: tạo ra những mô hình khách sạn không thuốc lá có thể duy trì lâu dài và chia sẻ cách làm phù hợp trong toàn ngành. Khi những thực hành ấy trở thành một phần trong vận hành thường ngày, “không thuốc lá” không còn chỉ là một tiêu chí để được công nhận, mà có thể trở thành một chuẩn mực của môi trường lưu trú văn minh.

Ban Tổ chức tiếp nhận hồ sơ đăng ký đến ngày 30/10/2026; lễ trao giải dự kiến diễn ra trong tháng 12/2026.